Van pushmelding tot xG: zo volg je live sport nu op meerdere schermen tegelijk

De televisie staat aan, maar de telefoon ligt in de hand: een sportapp toont het aantal schoten, een liveblog meldt de wissel die net is gedaan en in de groepsapp discussiëren vrienden met elkaar over het uitblijven van een strafschop.

In What’s App groepen, op X, Facebook. Schande, terecht. Dat soort discussies. Live sport volgen is voor veel supporters allang geen kwestie meer van één scherm. Hoe die verandering tot stand kwam, welke rol data en media spelen, en wat kunstmatige intelligentie straks kan betekenen; dat lees je hier. 

Van televisie-uitzending naar digitale sportbeleving

Lange tijd was het eenvoudig. Wie een wedstrijd wilde volgen, zette de radio of televisie aan, of las de volgende ochtend de krant. Tenminste dat was tot een jaar of dertig geleden de manier waarop voetbal werd gevolgd. 

Dat veranderde met livestreaming. Wedstrijden zijn tegenwoordig te zien via abonnementen en apps van zenders. In Nederland zijn de rechten verdeeld: de Eredivisie en de KNVB Beker worden uitgezonden door ESPN, terwijl de Europese clubcompetities bij Ziggo Sport zitten. Daardoor kijk je niet meer alleen op de bank, maar ook in de trein of op een tablet in de keuken.

Daarnaast kwamen liveblogs en pushmeldingen. Een melding op het vergrendelscherm vertelt binnen seconden dat er is gescoord, ook als je niet kijkt. Doelpunten kan je meteen bekijken. Redacties van nieuwssites verslaan wedstrijden minuut voor minuut, vaak met korte reacties, foto’s en filmpjes. Het gevolg is dat sportverslaggeving niet meer aan één medium is gebonden. De televisie levert het beeld, de app de cijfers en het liveblog de duiding.

Waarom realtime wedstrijddata steeds belangrijker wordt

Naast het beeld is er data. Balbezit, schoten op doel en passingstatistieken zijn in veel apps tijdens de wedstrijd zichtbaar. Zulke cijfers worden verzameld door gespecialiseerde bedrijven, die elke handeling op het veld vastleggen en direct doorgeven aan redacties en clubs.

Een voorbeeld dat de afgelopen jaren in het gewone taalgebruik is doorgedrongen, is expected goals, afgekort xG. Het is een schatting van hoe groot de kans is dat een schot een doelpunt oplevert. Het model kijkt daarvoor naar eigenschappen van het schot, zoals de afstand tot het doel, de hoek en of het met de voet of het hoofd werd genomen, en vergelijkt dat met grote hoeveelheden eerdere schoten. Een schot vanaf elf meter recht voor het doel krijgt een hogere waarde dan een poging van dertig meter. Een uitleg van de gebruikelijke aanpak vind je bij FBref.

Sportjournalisten gebruiken zulke cijfers om te verklaren wat er in een wedstrijd gebeurde. Een ploeg die met 1-0 verliest maar het grootste deel van de wedstrijd de betere kansen creëerde, krijgt in de analyse een ander verhaal dan een ploeg die alleen geluk had. Ook live visualisaties, zoals warmtekaarten en passinglijnen, helpen kijkers het spel te ‘lezen’.

Toch vertellen statistieken niet alles. Een model weet niet dat een speler met pijn speelt, dat het veld door de regen zwaar is of dat een trainer halverwege van systeem verandert. Cijfers geven context, maar geen zekerheid over wat er gaat gebeuren, en over één wedstrijd zeggen ze minder dan over een lange reeks.

Interactie tijdens wedstrijden: van sociale media tot live voorspellingen

Een derde ontwikkeling is dat supporters niet meer alleen kijken, maar meedoen. Op sociale media volgen ze de wedstrijd mee, met reacties, polls en memes. Veel sportsites en apps bieden fantasyvoetbal, waarbij je een eigen team samenstelt dat punten krijgt voor de prestaties van echte spelers. Ook voorspelspelletjes, waarin je vooraf de uitslag invult en met anderen vergelijkt, zijn populair.

Een vorm van interactie die minder vanzelfsprekend is, is live wedden. Daarbij kunnen volwassenen tijdens een wedstrijd wedden op wat er verder gebeurt, bijvoorbeeld op de uitslag of op het volgende doelpunt. Dat is in Nederland alleen toegestaan voor wie achttien jaar of ouder is, bij een aanbieder met een vergunning van de Kansspelautoriteit. Realtime informatie speelt hierbij een rol, maar ze maakt de uitkomst niet voorspelbaar: ook met alle live cijfers blijft het verloop van een wedstrijd onzeker. 

Wat kunstmatige intelligentie betekent voor sportmedia

Kunstmatige intelligentie krijgt ook een steeds grotere plek in de sportmedia. Het eerste voorbeeld is het automatisch genereren van wedstrijdsamenvattingen. Uit de gegevens van een wedstrijd, zoals doelpunten, wissels en kaarten, kan software een kort verslag samenstellen. Dat is vooral handig bij competities waar geen verslaggever bij kan zijn.

Een tweede toepassing is ondersteuning bij analyses: systemen die patronen herkennen in grote hoeveelheden wedstrijddata en daar suggesties uit halen. Een derde is personalisatie. Een nieuwsfeed kan zo worden ingericht dat jij als supporter van jouw club als eerste de berichten ziet die jou aangaan. Ook de ontwikkeling van persoonlijke AI-assistenten, waarover onder meer MediaTotaal bericht in het artikel ChatGPT krijgt assistenten die dag en nacht voor je werken, laat zien hoe snel dit terrein beweegt.

Daar staan beperkingen tegenover. Een geautomatiseerd verslag geeft weer wat er gebeurde, maar mist vaak de nuance van een ervaren verslaggever: de sfeer in het stadion, de verhalen achter een wissel, de vraag waarom een ploeg zo speelde. Software kan bovendien fouten maken of cijfers verkeerd interpreteren, zodat menselijke controle nodig blijft.

De toekomst van live sportverslaggeving

Wat komt er nog meer aan? Waarschijnlijk meer interactieve uitzendingen, waarbij kijkers zelf kiezen welke camerahoek of statistiek ze zien. Ook datavisualisaties worden mogelijk uitgebreider en persoonlijker, zodat iedere kijker de informatie krijgt die bij hem past.

De kern verandert er niet door. Technologie geeft supporters meer informatie en meer keuze, maar de reden dat ze kijken blijft hetzelfde: de wedstrijd zelf, met alle spanning en onzekerheid die erbij hoort. Wie dat voor ogen houdt, kan van alle schermen gebruikmaken zonder het spel uit het oog te verliezen.