Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord
Blog

Feiten en fabels over speakerwatts

Het mysterie ontrafeld

Geschreven door Maikel Dijkhuizen op
Over het aantal benodigde speakerwatts bestaan nogal wat misverstanden en potentiële kopers staren zich er meer dan eens blind op. Is een hoog wattage belangrijk en wat zegt deze waarde nou eigenlijk? Media Totaal schept voor eens en altijd duidelijkheid rond deze mysterieuze specificatie.
Opmerkingen als: “Mijn luidsprekers produceren 200 watt” komen op menig verjaardagspartij voorbij. Logisch, want in de specificaties van iedere luidspreker staat een wattage vermeld en ook achterop de behuizing kun je deze waarde terugvinden. Toch produceren traditionele passieve speakers zelf geen watts, want hiervoor is de aangesloten versterker (of receiver) verantwoordelijk. Waarom speakerfabrikanten dan evengoed een wattage vermelden? Dat lees je hier.

Speakerwatts, wat zijn dat eigenlijk?

Passieve speakers sluit je met een kabel rechtstreeks op de versterker aan. De versterker levert een bepaald vermogen aan de aangesloten luidspreker, waarna de elektrische energie wordt omgezet in luchttrillingen. Menselijke oren nemen dat waar als muziek. De hoeveelheid vermogen die hiervoor nodig is, drukken we uit in watts. Belangrijk om te weten, is dat luidsprekers normaal gesproken een minimale en maximale belastbaarheid hebben. Ze kunnen namelijk in theorie een minimaal aantal en maximaal aantal watts verdragen op een hoog volumeniveau, zonder dat ze hierbij stukgaan. De populaire Bowers & Wilkins 683 S2-speaker heeft bijvoorbeeld een aanbevolen belastbaarheid van minimaal 25 en maximaal 200 watt bij een elektrische weerstand van 8 ohm. In dit voorbeeld is 200 watt het piekvermogen dat de luidspreker kan verwerken gedurende een korte tijdsperiode. Overigens hanteren de meeste fabrikanten hiervoor wel wat marge. Je speaker raakt dus niet meteen oververhit wanneer het piekvermogen onverhoopt een enkele keer hoger uitvalt. Oververhitting dien je trouwens te allen tijde te voorkomen, want er is dan een grote kans op beschadigingen.

Simpel rekensommetje

Eigenlijk is het wattage maar een simpel sommetje van twee andere elektriciteitswaarden, namelijk de spanning (voltage) en de stroomsterkte (ampère). Je vermenigvuldigt beide waarden om het totale uitgangsvermogen van een apparaat uit te rekenen. De spanning op Nederlandse stopcontacten is altijd 220 volt. Levert een apparaat een stroomsterkte van 0,5 ampère, dan bedraagt het totale uitgangsvermogen dus 110 watt.

Kans op oververhitting

Wie nieuwe speakers aanschaft, kijkt logischerwijs even naar de maximale belastbaarheid. Is die bijvoorbeeld 200 watt, dan is het belangrijk dat de aangesloten versterker niet continu meer watts naar de passieve luidspreker stuurt. Overigens is dit voor thuisgebruikers slechts een theoretisch verhaal, want fabrikanten van receivers sjoemelen nog weleens met de opgegeven wattages (zie de koopwijzer over receivers op bladzijde XX). Zeker bij receivers valt het uitgangsvermogen per kanaal in werkelijkheid veel lager uit, omdat de geïntegreerde voeding de watts moet delen met vijf of misschien wel zeven speakers. Bovendien draaien de meeste mensen de volumeknop ook niet helemaal open, zodat de receiver nooit het maximale aantal watts levert. In de praktijk zal je dus niet snel de maximale belastbaarheid van luidsprekers overtreffen en deze weergevers oververhitten. Bij gebruik van een stereoversterker met een zware voeding of receivers voor de professionele markt zou dat wel kunnen, bijvoorbeeld wanneer je kleine monitorspeakers met een lage belastbaarheid aansluit en op hoog volume muziek afspeelt. Het ligt echter voor de hand dat kopers van een hoogstaande stereoversterker kiezen voor een paar kwalitatieve luidsprekers, waardoor overbelastingsproblemen onder thuisgebruikers eigenlijk nooit voorkomen. Verder luisteren de meeste mensen niet op een torenhoog volumeniveau naar muziek, zodat er per definitie al minder kans is op oververhitting.

Favoriete muziek

Wist je dat het muziekgenre dat je luistert een behoorlijk grote invloed heeft op het gevraagde vermogen? Vooral dance, metal, hardrock en andere bombastische stromingen hebben nogal wat pieken die meer constante power van de versterker vergen. Wanneer je van plan bent om dergelijke muziek lange tijd achtereen op een (zeer) hoog volume af te spelen, is het raadzaam om voor een luidspreker met een hoge belastbaarheid te kiezen. Dit is bijvoorbeeld het geval in kroegen of feestzalen. Geschikte speakers hebben meestal een grote behuizing, zodat de speakerdrivers niet zo snel oververhit raken.

Dat kan harder!

Het volumeniveau is van grote invloed op het wattage dat jouw luidspreker te verduren krijgt. Hogere volumes eisen nu eenmaal meer vermogen. Wil je muziek op een ‘lekker’ geluidsniveau afspelen, dan zit je al gauw aan een volume van 90 decibel. Voor iedere drie decibel extra zijn er normaliter tweemaal zoveel watts nodig. Dat loopt dus snel op! Een belangrijk gegeven, want wie op een normaal volumeniveau naar muziek luistert heeft dus meer marge. In de praktijk is het heel goed mogelijk om een paar luidsprekers met een maximale belastbaarheid van 50 watt op een stereoversterker met een uitgangsvermogen van 200 watt aan te sluiten. Zolang je de volumeknop niet volledig opendraait bij bombastische muziekstukken, zal de speaker niet zo snel defect raken. Het resultaat is een natuurgetrouwer geluid met meer dynamiek op een laag volumeniveau. Speel je liever voor safe, dan kun je ook voor speakers kiezen waarvan de maximale belastbaarheid met het uitgangsvermogen van de versterker overeenkomt. Je hoeft dan minder rekening te houden met het volumeniveau.

Voorkom klippen

Let op dat de minimale belastbaarheid van een luidspreker niet te dicht in de buurt ligt van het maximale uitgangsvermogen van de versterker. Een luidspreker van 100 watt aansluiten op een 20 watt-versterker is bijvoorbeeld geen goed idee. Als een versterker namelijk continu piekvermogen moet leveren, gaat dit apparaat nogal vervormen, oftewel ‘klippen’. Bij dit verschijnsel stuurt de versterker te veel hoge tonen naar de tweeter van de luidspreker. Een mogelijk gevolg hiervan is dat deze speakerdriver oververhit raakt, waardoor de spreekspoel van de tweeter smelt. Een interessant weetje: er sneuvelen meer speakers door een te laag uitgangsvermogen van de versterker dan andersom. Vooral tijdens feesten en partijen heeft menig tweeter het leven gelaten, omdat niemand oog had voor de sterk vervormde liedjes.

Kijk naar het rendement

Veel mensen associëren een hoge belastbaarheid van de luidspreker met een hoog volumeniveau. Dat is feitelijk ten onrechte, want de speaker is voor het beschikbare vermogen volledig afhankelijk van de aangesloten versterker. Wie graag muziek luid wil afspelen, kan beter naar het rendement van de luidspreker kijken. Kortom, hoeveel decibel kan een speaker produceren op een afstand van één meter bij een enkele watt vermogen. Een andere benaming hiervoor is de gevoeligheid van de luidspreker. Deze waarde is belangrijk, want bij dezelfde versterkerinstellingen produceren luidsprekers een verschillend volumeniveau. De grens wordt gelegd wanneer er bij een bepaald volumeniveau vervorming plaatsvindt. Heeft de speaker een hoog rendement, dan hoeft de versterker minder vermogen te leveren om tot een bepaald volumeniveau te komen. Voor een speaker met een laag rendement geldt het omgekeerde, want hiervoor is een versterker met een hoger uitgangsvermogen vereist. Om een lang verhaal kort te maken: kies een luidspreker met een hoog rendement om luid te kunnen afspelen. Over het algemeen ligt het rendement van speakers ergens tussen de 84 en 92 decibel.

Hoeveel speakerwatts?

Wil je simpelweg weten hoeveel speakerwatts een gemiddelde woonkamer vereist om op luid volume te kunnen spelen? Helaas moeten we je dan teleurstellen, want daar valt weinig zinnigs over te zeggen. Zoals gezegd, een passieve luidspreker levert zelf geen vermogen. De speakerfabrikant beveelt slechts een minimale en maximale belastbaarheid aan. Het werkelijke aantal watts die een luidspreker ‘verbruikt’, is afkomstig van de versterker. Bovendien resulteert niet iedere watt tot een vast volumeniveau, omdat het rendement van de luidspreker hierbij om de hoek komt kijken. Laat je dus niet te veel leiden door het aantal vermeende speakerwatts om een woonkamer te ‘vullen’, maar zorg vooral voor een goede match met je versterker. Hierbij is het van belang dat deze combinatie in verhouding staat tot de oppervlakte van de luisterruimte. In een kamer van twintig vierkante meter heeft het bijvoorbeeld geen zin om een versterker en vloerstaanders met torenhoge wattages neer te zetten. Luister je op een normaal volumeniveau naar muziek, dan is een uitgangsvermogen van 50 tot 100 watt per kanaal voor een gemiddelde woonkamer prima.

Impedantie

Het aanbevolen wattage is ‘by far’ niet de belangrijkste specificatie van luidsprekers. Zo is de impedantie (elektrische weerstand) bijvoorbeeld veel belangrijker om een gecontroleerde geluidsweergave te bieden. Iedere luidspreker heeft een voorkeur voor een bepaalde impedantie. Meestal is dat 8 ohm, waarbij de meeste versterkers en receivers krachtig genoeg zijn om voldoende vermogen te leveren. Er zijn ook speakers die een voorkeur hebben voor 4 ohm. Bij deze waarde ‘verbruikt’ de luidspreker tweemaal zoveel watts. Niet iedere receiver of versterker is geschikt om luidsprekers met een lage impedantie aan te sturen, dus let op dat de apparatuur een goede match vormt met elkaar. Onderschat het belang van de impedantie overigens niet, want het merendeel van de betaalbare surroundreceivers voor de consumentenmarkt gaat niet goed om met lage ohm’s. Als je niet oppast, is een rommelige geluidsweergave het gevolg. Ga je voor safe? Kies dan voor een paar luidsprekers met een nominale impedantie van 8 ohm, zonder dat deze waarde sterk fluctueert.

Hoe groter, hoe luider

Vind je het maar niets om een speaker op basis van specificaties te selecteren? Het is in grove lijnen ook mogelijk om zonder ‘ingewikkeld gedoe’ een geschikte luidspreker te kiezen. Bezit je een doorsnee receiver, dan hebben luidsprekers met een bescheiden formaat de voorkeur. Je kiest bijvoorbeeld voor boekenplankmodellen, omdat die minder vermogen eisen voor een uitgebalanceerde geluidsweergave. De detaillering is dan over het algemeen een stuk fijner dan wanneer je een veeleisende vloerstaander aan een doorsnee receiver koppelt. Levert een voeding te weinig vermogen, dan gaat dat namelijk ten koste van de audiokwaliteit. Wens je geluid met pit op een hoog volumeniveau? In dat geval heb je een receiver met een nogal zware voeding of een goede stereoversterker nodig. Dergelijke producten leveren namelijk voldoende watts om vloerstaanders volledig te controleren, zodat zowel het laag, midden als hoog goed vertegenwoordigd zijn. Kortom, wens je een luid geluid zonder vervorming, kies dan voor grote en zware audiospullen.

Actieve speakers

Naast passieve speakers, winnen actieve luidsprekers tegenwoordig aan populariteit. Bij deze modellen is er al een versterker met voeding ingebouwd, waardoor aansturing van een externe versterker of receiver niet nodig is. Vooral fabrikanten van multiroom-apparatuur fabriceren actieve speakers, zoals Sonos, Bluesound en Denon HEOS. Daarnaast vallen ook de talloze draadloze bluetooth-speakers onder deze categorie. Een actieve luidspreker heeft als voordeel dat de verhoudingen tussen de voeding, versterker en driverunits prima op elkaar zijn afgestemd. Je hoeft dus niet zelf op zoek te gaan naar de juiste match. Wie muziek op hoog volume wil afspelen, zoekt vooral naar een exemplaar met een hoog wattage aan uitgangsvermogen.

Conclusie

Sommige gespecialiseerde audiowinkels vermelden niet eens meer de belastbaarheid van luidsprekers op hun website. Logisch, want dit aanbevolen wattage zegt eigenlijk bar weinig. Sterker nog, audiofielen sluiten vaak een versterker met een hoger uitgangsvermogen aan op een passieve luidspreker, omdat dit de geluidskwaliteit ten goede komt. Bovendien moet je het wel heel bont maken, wil je een luidspreker oververhitten wegens een overvloed aan vermogen. Kortom, het aanbevolen wattage leidt eigenlijk alleen maar tot verwarring. Kies liever een speaker die mooi klinkt en in verhouding staat tot de luisterruimte. Zorg verder voor een goede match met je versterker of receiver, waarbij je met een schuin oog kijkt naar de impedantie en het rendement.

Dit artikel delen:

Lees meer

Getest: LG OLED65W7V Preview: LG OLED65W7V
0

Reacties op: Feiten en fabels over speakerwatts

  • Om te reageren moet je ingelogd zijn. Nog geen account? Registreer je dan en praat mee!
  • Er zijn nog geen reacties op dit artikel.

 

Wanneer je een reactie plaatst ga je akoord
met onze voorwaarden voor reacties.